Hỏi Đáp

Thực Tiễn & Cơ Sở Lý Luận Báo Chí: Điển Tích Điển Cố Là Gì ?

Thuật ngữ điển cố điển tích chắc không còn xa lạ đối với tất cả mọi người hiện nay, đây là thủ pháp nghệ thuật thường được sử dụng trong các tác phẩm văn học. Nếu như bạn chưa hiểu rõ khái niệm điển cố là gì, điển tích là gì thì đừng bỏ lỡ các thông tin có trong bài viết dưới đây của duhoc-o-canada.com

Điển tích là gì? Điển cố là gì?

Có rất nhiều định nghĩa được đưa ra để giải thích cho khái niệm điển cố là gì. Vậy, điển tích là gì? Điển cố là một từ Hán Việt. Theo từ điển Hán Việt, điển cố có nghĩa là những tích truyện; điển cố xưa kia được gọi là điển tích là kể về các tấm gương hiếu thảo, anh hùng liệt sĩ, các tấm gương đạo đức hoặc các câu chuyện có triết lý nhân văn trong lịch sử thường là của Trung Quốc.

Đang xem: điển tích điển cố là gì

*

Điển tích điển cố là gì?

Trong văn học truyền thống, việc nhìn người chính là một cách để tự soi xét mình, lấy các điển cố điển tích trong lịch sử để làm tham chiếu, luận giải là một cách rất tốt để làm sáng tỏ ý mà ta muốn biểu đạt. Vậy nên, điển cổ được sử dụng nhiều trong thơ ca và văn học; được xem là một chuẩn mực của xã hội.

Điển cố điển tích thường được sử dụng để giáo dục, gợi nhắc con người qua những tấm gương thời xưa như hiếu thảo, phụ mẫu, trung thành,….Lấy điển tích, điển cố để xây dựng các câu thơ, câu văn, tạo bối cảnh cho câu văn, ám chỉ những hàm nghĩa sâu xa, chứa đựng nhiều tâm tư, nguyện vọng của tác giả. Dạng điển tích rất ngắn gọn, đôi khi chỉ gói gọn trong 2 từ nên việc nhận biết khá dễ dàng.

Ví dụ: Trong câu thơ “Một nền Đổng Tước khóa xuân hai Kiều”, Nguyễn Du đã nhắc tới điển cố hai chị em Kiểu trong thời Tam Quốc. Hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế – xã hội, con người thay đổi tư tưởng, giá trị nhân văn cũng thay đổi nên việc sử dụng các điển tích cổ trên đã ít đi rất nhiều.

Hoán dụ là gì? Tác dụng và ví dụ về hoán dụ môn văn 6

Đặc điểm và ý nghĩa của điển tích điển cố trong Văn học

Đặc điểm và ý nghĩa của điển tích điển cố trong Văn học đó là:

Tính liên tưởng

Điển tích điển cố móc nối các câu chuyện thời xưa với nhau nên bối cảnh của nó thường khiến cho người đọc liên tưởng tới những câu chuyện nổi bật thời xưa.

Tính cô đọng, giàu hàm súc

Chỉ chứa đựng trong hai từ cũng như vô vàn cái nghĩa ở trong đó.

Tính linh hoạt

Cùng một nội dung nhưng điển tích điển cố lại có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.

“Trải qua một cuộc bể dâu

Những điều trông thấy mà đau đớn lòng”

“Bể dâu” là biến thể của điển cố nguyên gốc “thương hải tang điền”, chỉ sự thay đổi của cuộc đời. Điển cố này được mượn từ sách Liệt tiên truyện. Trong văn bản Nôm, đã có sự kết hợp “bể dâu” (dịch nghĩa của “tang điền”) với yếu tố cấu thành danh ngữ “cuộc” tạo thành kết cấu của danh ngữ “cuộc bể dâu”. Đây là một dạng biến thể của điển cố được dùng trong văn học.

Một số điển ngữ khác lại được hình thành do sự tóm lược nội dung của điển Hán, trích từ ngữ chính trong tích chuyện gốc Hán. Ví dụ như điển Nôm Án họ Mạnh được lấy từ điển Hán “tề mi” hay “cử án tề mi” trong sách Hậu Hán thư. Câu chuyện nói về tình cảm, sự tôn trọng của nàng Mạnh Quang đối với người chồng.

Tính khái quát

Thông qua một từ ngữ ngắn gọn, điển cố dẫn người đọc vào thế giới cổ xưa, đi đến một ý nghĩa chung, khái quát. Tính khái quát của điển tích điển cố còn thể hiện ở việc một điển cố có thể mang nhiều ý nghĩa, khái quát cho các tính chất và hình tượng khác nhau có tính gần gũi.

Ẩn dụ là gì? Các kiểu ẩn dụ? Cho ví dụ về ẩn dụ trong môn ngữ Văn

Các điển cố hay trong văn học

Con ngựa thành Tơ – roa: Theo thần thoại Hy Lạp, quân Hy Lạp muốn chiếm thành đã sử dụng một con ngựa gỗ, trong bụng chứa nhiều quân mai phục rồi đánh lừa quân thành Tơ – roa đưa vào thành. Đêm đến, quân Hy Lạp từ trong bụng ngựa chui ra, mở cửa thành, đốt lửa làm ám hiệu cho đại quân mở cửa vào thành. Thành Tơ – roa bị hạ, sau này trong văn học, điển tích “con ngựa thành Tơ – roa” dùng để chỉ việc làm có nội ứng, hay bên ngoài đẹp đẽ nhưng bên trong chứa đầy âm mưu.

Xem thêm: Lãi Suât Ngân Hàng Agribank, Lãi Suất Tiết Kiệm Ngân Hàng Agribank Hôm Nay

*

Hình ảnh ngựa sắt Tơ – roa

Ngựa Xích thố: Ngựa Xích thố là ngựa có lông màu đỏ, tượng trưng cho ngựa quý. Trong truyện “Tam quốc diễn nghĩa”, có con ngựa xích thố nổi tiếng của Quan Công do Tào Tháo tặng, đưa Quan Công vượt qua mọi cửa ải. Ngựa Xích thố giỏi chiến trận, trung thành với chủ, chỉ có Quan Công và Lão Bố là dùng được nó. Khi Quan Công mất ngựa Xích thố cũng buồn bã mà chết. Ngựa Xích thố nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, cứ thấy có con ngựa vào có lông đỏ, người ta lại gọi đó là con Xích thố.

Kiếp ngựa trâu: Trong ý thức dân gian, trâu và ngựa thường được coi là biểu tượng của những thân phận thấp hèn, gắn liền với sự lao động cực nhọc. Do đó, kiếp ngựa trâu thường được dùng trong văn học dân gian để chỉ thân phận nô lệ, bị áp bức.

Lên xe xuống ngựa: Xe và ngựa là phương tiện giao thông, thay thế cho sức người. Thành ngữ “lên xe xuống ngựa” biểu tượng cho sự thay thế tân tiến, biểu tượng cho sự xung mãn của tầng lớp khá giả, thường là tầng lớp thống trị chuyên “ăn trắng mặc trơn, lên xe xuống ngựa”.

Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ: “Tàu” ở đây chỉ chuồng để nuôi ngựa. Dân gian đã mượn vật nuôi là con ngựa – một con vật thân thiết với con người để nói lên một cách sâu sắc vấn đề đạo lý. “Một con ngựa đau” – chỉ sự hoạn nạn của một cá thể; “cả tàu bỏ cỏ” biểu thị sự chia sẻ của đồng loại. => Câu thành ngữ này nói lên truyền thống tương thân, tương ái, chia sẻ hoạn nạn của cộng đồng người.

Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã: Câu tục ngữ có nguồn gốc Hán – Việt: ngưu = trâu, mã ngựa; tầm = tìm. Nghĩa của nó là “trâu tìm trâu, ngựa tìm ngựa”. Nhằm đúc kết một kinh nghiệm trong cuộc sống có giá trị như một chân lý về quan hệ giữa người với người; người tốt sẽ tìm đến người tốt làm bạn thân. Cứ như vậy, kẻ xấu sẽ gặp người xấu, cùng hội cùng thuyền với nhau.

Cưỡi ngựa xem hoa: Câu này có ý nghĩa là qua loa, đại khái, không tìm hiểu kỹ. Sở dĩ có câu thành ngữ này đó là do câu chuyện: Một chàng công tử chân bị què, muốn đi xem mặt vợ. Không ngờ cô vợ tuy đẹp nhưng lại bị sứt môi. Người làm mối cho công tử cưỡi ngựa đi qua cổng và dặn cô gái đứng ở cổng, tay cầm bông hoa che miệng. Hai bên đồng ý kết hôn, khi cưới xong mới biết các tật của nhau.

Ngựa quen đường cũ: Ngoan cố, chứng nào tật ấy, không chịu sửa đổi.

Điệp ngữ là gì? Các dạng điệp ngữ, vai trò và ví dụ của điệp ngữ

Cách khai thác điển tích điển cố trong văn học

Cách khai thác điển tích điển cố ở 2 khía cạnh đó là ý nghĩa và nguồn gốc xuất xứ.

Điển tích, điển cố có 2 ý nghĩa cơ bản đó là:

Nghĩa đen: Là nghĩa của điển ngữ, ghi lại hình ảnh cụ thể, sinh động về sự vật.Nghĩa bóng: Là nghĩa được dùng trong điển cố, mang tính khái quát, trừu tượng, có khi dùng để ám chỉ một sự vật, tính chất hay hành động nào đó.

Nhân hóa là gì? Các kiểu nhân hóa và lấy ví dụ

*

Cách khai thác điển tích, điển cố

Muốn hiểu được đầy đủ các điển tích điển cố thì cần phải tìm hiểu kỹ lưỡng những câu chuyện xưa, hiểu được các ý ẩn dụ trong đó. Ngày nay, khi nhắc tới điển tích điển cố nhiều người vẫn không biết đó là điển cố, điển tích gì vì rất khó phân biệt.

Xem thêm: Hpg Lập Kỷ Lục Trong Ngày Giao Dịch Không Hưởng Quyền Là Gì ?

Hy vọng rằng, các thông tin có trong bài viết trên đây về điển tích điển cố sẽ giúp ích bạn. Để có thêm nhiều thông tin hữu ích khác hãy truy cập duhoc-o-canada.com, chắc chắn sẽ giúp ích bạn rất nhiều đó.

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button